ویروس HPV یک عفونت منتقلشونده جنسی و بسیار شایع است. تقریباً تمامی افرادی که از نظر جنسی فعال هستند در دورهای از زندگی خود به این ویروس مبتلا میشوند. اغلب اوقات، این ویروس ظرف مدت ۲ سال بهطور طبیعی از بین میرود و سبب بروز مشکلات جدی نمیشود. با این حال، گاهی اوقات میتواند سبب ایجاد بدخیمیها و سرطانهای مختلف شود. برخی از سرطانهای ناشی از HPV به شرح زیر است:
- سرطان مقعد
- سرطان دهانه رحم
- سرطان دهانی حلقی
- سرطان آلت تناسلی مردانه
- سرطان واژن
- سرطان ناحیه فرج
HPV های پرخطر میتوانند انواع مختلفی از سرطان را ایجاد کنند. حدود ۱۴ نوع HPV پرخطر شامل HPV 16، ۱۸، ۳۱، ۳۳، ۳۵، ۳۹، ۴۵، ۵۱، ۵۲، ۵۶، ۵۸، ۵۹، ۶۶ و ۶۸ وجود دارد که ارتباط زیادی با بروز انواع سرطان دارند.
علائم HPV
علائم HPV در زنان
در زنان، ویروس HPV میتواند منجر به ایجاد زگیل تناسلی و در موارد شدیدتر، سرطان شود. علائم HPV در زنان عبارتند از:
- زگیل تناسلی: این زگیلها معمولاً به صورت زائدههای سفت، برجسته و گوشتی شکل در نواحی تناسلی، مقعد یا دهانه رحم ظاهر میشوند. گاهی اوقات این زگیلها شبیه گلکلم هستند.
- خارش و سوزش: زنان مبتلا به HPV ممکن است احساس خارش، سوزش یا حساسیت در ناحیه تناسلی خود داشته باشند.
- خونریزی: زگیلها ممکن است در نواحی داخلی مانند دهانه رحم ایجاد شوند و در این صورت خونریزی پس از رابطه جنسی یا در زمانهای غیر عادی مشاهده شود.
- انسداد مجاری ادراری: در صورتی که زگیلها در مجاری ادراری ایجاد شوند، ممکن است باعث انسداد و مشکلات در دفع ادرار شوند.
- زگیلهای دهانی یا گلو: اگر HPV از طریق رابطه جنسی دهانی منتقل شود، ممکن است زگیلهایی در دهان، زبان یا گلو ایجاد شوند.
علائم HPV در مردان
در مردان، HPV معمولاً بدون علامت است، اما در برخی موارد که علائم ظاهر میشوند، عبارتند از:
- زگیلهای تناسلی: شایعترین علامت HPV در مردان، زگیلهای تناسلی هستند که به صورت برآمدگیهای کوچک و نرم در نواحی تناسلی، مقعد یا حتی دهان ایجاد میشوند.
- زگیلهای دیگر نواحی: HPV میتواند در نواحی دیگر بدن نیز زگیل ایجاد کند.
- ضایعات پیشسرطانی: برخی از انواع HPV میتوانند ضایعات پیشسرطانی یا سرطانی در نواحی تناسلی، مقعد یا گلو ایجاد کنند که معمولاً تا مراحل پیشرفتهتر هیچ علامتی ندارند.
آیا مردان هم به HPV مبتلا میشوند؟
بله، مردان نیز میتوانند به ویروس HPV آلوده شوند و آن را به دیگران منتقل کنند. زگیل تناسلی در مردان ممکن است روی آلت، کیسه بیضه یا اطراف مقعد ظاهر شود. در برخی موارد شدیدتر، ویروس میتواند باعث سرطانهای ناحیه دهان، گلو، آلت تناسلی یا مقعد شود.
نواحی نمونهگیری HPV در مردان
بسته به محل زائدهها، نمونهگیری ممکن است از نواحی مختلف انجام شود:
- سطح آلت تناسلی
- ناحیه ختنهگاه
- پوست اطراف سر آلت
- کیسه بیضه
- پوست اطراف مقعد
- کانال مقعد
- ترشحات مجرای ادرار
- مایع منی
- ادرار
در مناطق پوستی، با تراشیدن لایه سطحی پوست نمونه در مایع مخصوص قرار داده میشود. برای بررسی ترشحات مجرای ادرار نیز از سواب یا برس استفاده میشود.
آیا HPV درمان دارد؟
در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای HPV وجود ندارد. اما در بیشتر موارد، سیستم ایمنی بدن قادر است ویروس را از بدن پاک کند و زگیلها یا ضایعات ناشی از آن بهمرور زمان از بین بروند.
زگیلهای تناسلی و درمان آنها
زگیلهای تناسلی ناشی از HPV معمولاً خودبهخود از بین میروند، بهویژه اگر سیستم ایمنی بدن فرد بهخوبی عمل کند. با این حال، در برخی موارد، این زگیلها ممکن است نیاز به درمانهای پزشکی مانند داروهای موضعی، کرایوتراپی (یخ درمانی) یا جراحی برای حذف زگیلها داشته باشند.
ضایعات پیشسرطانی و سرطانهای ناشی از HPV
اگر HPV باعث ایجاد ضایعات پیشسرطانی یا سرطان شود، درمانهای تخصصیتری مانند جراحی، پرتودرمانی یا شیمیدرمانی برای حذف سلولهای سرطانی استفاده میشوند. تشخیص زودهنگام و درمان بهموقع از اهمیت بالایی برخوردار است.
با تقویت سیستم ایمنی بدن آیا زگیلها خودبخود از بین میروند؟
بله، تقویت سیستم ایمنی بدن میتواند به بدن کمک کند تا با ویروس HPV مقابله کرده و زگیلها را بهمرور زمان خودبخود از بین ببرد. با این حال، مدت زمان لازم برای از بین رفتن زگیلها در افراد مختلف متفاوت است و در برخی موارد ممکن است نیاز به درمانهای پزشکی باشد.
آیا ویروس HPV تا آخر عمر در بدن میماند؟
ویروس HPV معمولاً در ۸۰ تا ۹۰ درصد افراد طی ۲ سال از بدن پاک میشود. اما در ۱۰ تا ۲۰ درصد افراد، این ویروس ممکن است برای سالها یا حتی تمام عمر باقی بماند و به صورت نهفته بدون علامت باقی بماند. این عفونت مزمن میتواند در صورت عدم درمان مناسب به مشکلات جدی مانند زگیل تناسلی یا سرطان منجر شود. بنابراین، در حالی که بیشتر افراد از شر HPV خلاص میشوند، برخی نیاز به نظارت پزشکی دارند.
پیشگیری از HPV
۱. واکسن HPV
یکی از مؤثرترین روشهای پیشگیری از HPV، دریافت واکسن HPV است. واکسن Gardasil 9 بهطور ویژه برای محافظت در برابر انواع پرخطر HPV که میتوانند باعث سرطان دهانه رحم، سرطان مقعد، آلت تناسلی، واژن و گلو شوند، طراحی شده است. این واکسن همچنین از بروز زگیلهای تناسلی جلوگیری میکند. سازمان کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC) توصیه میکند که نوجوانان بین ۱۱ تا ۱۲ سال واکسن HPV را دریافت کنند. این واکسن برای افراد از سنین ۹ تا ۴۵ سال نیز قابل استفاده است.
واکسن HPV برای چه سنی است؟
بر اساس توصیه سازمان کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)، بهترین زمان برای تزریق واکسن HPV به نوجوانان، بین ۱۱ تا ۱۲ سالگی است. این واکسن در این سنین به صورت دو دوز و با فاصله شش ماه تزریق میشود. نوجوانان زیر ۱۱ سال و همچنین افرادی که بیشتر از ۱۲ سال دارند، میتوانند طبق همان برنامه واکسن HPV را در دو دوز دریافت کنند.
۲. پرهیز از روابط جنسی پرخطر
برای جلوگیری از انتقال HPV، بهترین روش پرهیز از روابط جنسی پرخطر است. این شامل رابطه جنسی بدون محافظت یا با شرکای متعدد است. استفاده از کاندوم در تمامی انواع روابط (واژینال، مقعدی و دهانی) و محدود کردن تعداد شرکای جنسی میتواند خطر انتقال HPV را کاهش دهد. همچنین، پرهیز از رابطه جنسی در صورت عدم آمادگی یا در شرایطی که رابطه متعهدانه نیست، مفید است.
آیا با یکبار رابطه جنسی هم به HPV مبتلا میشویم؟
بسیاری از افراد تصور میکنند ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) یا همان زگیل تناسلی، تنها در روابط جنسی متعدد منتقل میشود. اما باید بدانیدکه که حتی یکبار رابطه جنسی محافظتنشده نیز میتواند منجر به ابتلا به این ویروس شود.
